Observatorio da Escola de Doutoramento Internacional da Universidade de Santiago de Compostela (EDIUS) para ofrecer información e formación sobre o uso ético e responsable de ferramentas de intelixencia artificial na investigación.





En EDIUS AI Playbook organízase o proceso de investigación en seis grandes fases secuenciais, desde a formulación do proxecto ata a difusión dos resultados. En cada fase identifícanse tarefas nas que a intelixencia artificial pode prestar apoio e ofrécese unha selección de ferramentas específicas, modelos de interacción (prompts) e recomendacións de uso.
Definición do problema de investigación, das preguntas, da metodoloxía e creación dos instrumentos necesarios para o estudo.
Localización, análise crítica e organización da literatura científica e da documentación relevante para a investigación.
Obtención dos datos empíricos e organización inicial da información recollida para o seu tratamento posterior.
Transcrición, tradución, depuración e análise dos datos para obter resultados consistentes e interpretables.
Estruturación, síntese, revisión lingüística e edición dos materiais científicos xerados na investigación.
Adaptación, visualización e presentación dos resultados de investigación en distintos formatos e canles de difusión.
Algunhas ferramentas de IA presentan unha relevancia especial polas prestacións que ofrecen e pola súa utilidade potencial para a investigación. Por este motivo, o observatorio incorpora un apartado específico no que se analizan de forma profunda estas solucións clave, describindo o conxunto de tarefas investigadoras que permiten abordar.

Open AI
Caderno intelixente que permite interrogar e sintetizar directamente artigos, notas e transcricións propios, xerando resumos e esquemas centrados nas fontes do proxecto.

Asistente de revisión de literatura que busca artigos relevantes, extrae datos chave e constrúe táboas comparativas para apoiar revisións narrativas ou sistemáticas.

Ought
Plataforma integral para buscar literatura, ler e analizar artigos en profundidade, explicar conceptos complexos e xerar sínteses estruturadas.

SciSpace
Ferramenta de síntese visual que axuda a transformar ideas, notas e resultados en esquemas, diagramas e representacións gráficas fáciles de compartir en entornos dixitais.
Napkin.ai
Plataforma de voz con IA que permite converter texto en audio de alta calidade, crear voces sintéticas e analizar gravacións, útil para xerar materiais sonoros e prototipos.

ElevenLabs
Desde a Escola de Doutoramento Internacional da Universidade de Santiago de Compostela (EDIUS) preséntanse diferentes documentos que recollen recomendacións éticas, criterios de uso responsable e orientacións prácticas para integrar a intelixencia artificial na actividade investigadora. Estes materiais están dispoñibles para consulta e descarga e actualízanse de maneira periódica.
Documento marco que recolle os principios básicos de uso responsable da IA na investigación no ámbito da EDIUS.
Guía centrada no emprego de modelos xerativos en traballos de doutoramento e artigos.
Documento que ofrece pautas para o tratamento de datos persoais e sensibles cando se utilizan ferramentas de IA.
Guía práctica que describe como incorporar ferramentas de IA nas distintas fases da investigación, sinalando posibles beneficios e riscos frecuentes.
Desde EDIUS AI Playbook constrúese e actualízase o mapeo do uso da intelixencia artificial na investigación mediante un proceso continuo en tres pasos: detección de tarefas, identificación de ferramentas e análise aplicada co obxectivo de ofrecer orientacións claras ao persoal investigador.
Identificación das tarefas do proceso de investigación nas que a intelixencia artificial pode prestar apoio, mantendo sempre o criterio científico e a decisión final na man da persoa investigadora.
Localización, comparación e selección de ferramentas dispoñibles que dan soporte a cada tarefa, atendendo a criterios de utilidade, estabilidade, accesibilidade e adecuación ao contexto académico.
Proba e análise do funcionamento das ferramentas seleccionadas, descrición dos seus puntos fortes e limitacións, e elaboración de fichas explicativas con recomendacións de uso ético e exemplos prácticos para o persoal investigador.
Se precisas máis información sobre unha nova tarefa ou ferramenta, compártea connosco e trataremos de incorporala ao mapeo.
Ferramenta de IA xerativa transversal para apoiar a formulación de ideas, a síntese de contidos, a revisión de textos e a reflexión metodolóxica en todo o proceso de investigación.